صندوقهای درآمد ثابت یکی از محبوبترین ابزارهای سرمایهگذاری در میان افرادی هستند که به دنبال سود صندوق درآمد ثابت بدون ریسک زیاد و بازدهی قابل پیشبینی میگردند. اما یکی از سؤالات پرتکرار سرمایهگذاران این است که سود صندوقهای درآمد ثابت و تعطیلات چه ارتباطی با یکدیگر دارند؟ آیا در روزهایی که بازار تعطیل است صندوقها سودی تولید نمیکنند؟ آیا ارزش واحدهای آنها ثابت میماند یا تغییر میکند؟
در این مقاله بهصورت کامل بررسی میکنیم که نحوه تأثیر تعطیلات بر صندوقهای درآمد ثابت چگونه است و چرا در برخی روزها سود صندوقها بیشتر یا کمتر دیده میشود. همچنین رفتار NAV، نحوه محاسبه سود، تأثیر تعطیلی بانکها، بورس و بازار اوراق درآمد ثابت را تحلیل میکنیم.
صندوقهای درآمد ثابت چگونه سود تولید میکنند؟
برای فهمیدن اینکه سود صندوق درآمد ثابت در روزهای تعطیل چگونه محاسبه میشود، ابتدا باید بدانیم منبع درآمد این صندوقها چیست. صندوقهای درآمد ثابت از ترکیب داراییهای زیر تشکیل میشوند:
ترکیب داراییها
-
اوراق بدهی دولتی (اخزا، اسناد خزانه)
-
سپردههای بانکی
-
گواهی سپرده بانکی
-
اوراق مشارکت
-
مقدار کوچکی سهام (معمولاً کمتر از ۵%)
این داراییها بهطور روزانه سودآوری دارند. بنابراین حتی زمانی که بازارها تعطیلاند، سود داراییهای درآمدزا متوقف نمیشود.
نحوه محاسبه NAV
NAV یا همان ارزش خالص داراییها، روزانه توسط صندوق محاسبه میشود.
در روزهای کاری بورس این عدد رسمی منتشر میشود، ولی در روزهای تعطیل:
-
محاسبه سود متوقف نمیشود
-
فقط انتشار رسمی NAV انجام نمیشود
به همین دلیل در اولین روز کاری بعد از تعطیلات، جهش یا تغییرات چند روز یکجا نمایش داده میشود.
سود صندوق درآمد ثابت در روزهای تعطیل چگونه محاسبه میشود؟
این بخش دقیقترین بخش مقاله است، زیرا بسیاری از سرمایهگذاران فکر میکنند صندوقها در تعطیلات سود پرداخت نمیکنند، در حالی که درست برعکس است.
اصل مهم:
صندوقهای درآمد ثابت بهصورت روزشمار سود تولید میکنند، حتی اگر ۱۰ روز تعطیل رسمی وجود داشته باشد.
دلیل این موضوع:
-
اوراق بدهی سود روزانه دارند
-
سپردههای بانکی روزشمار است
-
بهره اوراق مشارکت طبق قرارداد محاسبه میشود
بنابراین صندوقها از نظر سودسازی در روزهای تعطیل دچار توقف نمیشوند.
پس چرا در NAV تغییر ناگهانی میبینیم؟
به این دلیل که:
-
انتشار NAV توسط بازار سرمایه فقط در روزهای کاری انجام میشود.
-
وقتی ۳ یا ۴ روز تعطیل پشت سر هم باشد، سود این روزها انباشته و در اولین روز بعد از تعطیلات نشان داده میشود.
تعطیلات چگونه بر عملکرد و سود صندوقهای درآمد ثابت اثر میگذارند؟
اگرچه سود روزانه صندوقها متوقف نمیشود، اما تعطیلات تأثیراتی بر عملیات صندوق و رفتار سرمایهگذاران دارد.
الف) تأثیر بر NAV
در روزهای تعطیل:
-
NAV واقعی در پشتصحنه محاسبه میشود
-
ولی NAV رسمی منتشر نمیشود
-
در اولین روز کاری بعد از تعطیلات، رشد NAV چندروزه دیده میشود
ب) تأثیر بر صدور و ابطال واحدها
اکثر صندوقهای درآمد ثابت:
-
در روزهای تعطیل صدور و ابطال ندارند
-
ثبت درخواستها به روز کاری بعد منتقل میشود
این موضوع برای کسانی که قصد برداشت سریع دارند مهم است.
ج) تأثیر تعطیلی بانکها
چون بخش زیادی از سرمایه صندوقها در بانک است:
-
تعطیلی بانکها باعث توقف سود بانکی نمیشود
-
بهره روزانه سپردهها ادامه دارد
-
تنها عملیات مالی (واریز، برداشت) در روز کاری انجام میشود
د) تأثیر تعطیلی بورس
حتی اگر بورس چند روز تعطیل باشد:
-
بازار اوراق بدهی سود روزانه دارد
-
ارزش داراییهای صندوق هر روز افزایش مییابد
-
فقط معاملات جدید انجام نمیشود
مقایسه سود صندوقهای درآمد ثابت در روزهای کاری و تعطیل؛ تحلیل کامل عملکرد و رفتار NAV
در نگاه اول، بسیاری از سرمایهگذاران تصور میکنند که سود صندوقهای درآمد ثابت تنها در روزهای کاری بازار سرمایه محاسبه میشود و در تعطیلات میزان سود متوقف است. اما واقعیت این است که رفتار صندوقها در تعطیلات تفاوتهای مهم و بعضاً پنهانی دارد که دانستن آن، تصمیمگیری سرمایهگذار را هوشمندانهتر میکند. برای درک بهتر وضعیت، ضروری است که سود صندوقها را در دو حالت بررسی کنیم: روزهای کاری و روزهای تعطیل.
۱. محاسبه سود؛ تعطیلات تفاوتی ایجاد نمیکند
اولین نکتهای که باید روشن شود این است که سود صندوقهای درآمد ثابت بهصورت روزشمار محاسبه میشود.
یعنی تفاوتی بین روز کاری و تعطیل وجود ندارد. صندوقهای آکورد، آفاق و گلبرگ از این نوع صندوقها هستند. دلیل این موضوع:
-
سود سپردههای بانکی روزشمار است
-
سود اوراق بدهی طبق نرخ اسمی، روزانه افزوده میشود
-
صندوقها در هیچ روزی توقف عملکرد ندارند
بنابراین در زمان تعطیلات — حتی اگر یک هفته متوالی باشد — سود روزانه به دارایی صندوق اضافه میشود. پس از این جهت، روزهای تعطیل کاملاً سودآور هستند.
۲. NAV چرا در تعطیلات منتشر نمیشود؟
هرچند سود صندوقها متوقف نمیشود، اما NAV یا همان ارزش خالص داراییها تنها در روزهای کاری منتشر میشود.
در روزهای تعطیل:
-
محاسبه واقعی NAV انجام میشود
-
اما انتشار رسمی NAV توسط بورس انجام نمیشود
این باعث میشود ارزش واحد صندوقها در اولین روز بعد از تعطیلات رشد چندروزهای نشان دهند. به همین دلیل برخی افراد تصور میکنند سود صندوق در آن روز بیشتر شده، در حالی که این رشد حاصل انباشته شدن سود تمام روزهای تعطیل است.
۳. صدور و ابطال؛ تفاوت مهم بین روزهای کاری و تعطیلات
یکی از تفاوتهای مهم در عملکرد صندوقهای درآمد ثابت مربوط به عملیات صدور و ابطال است.
در روزهای کاری:
-
درخواست صدور معمولاً در همان روز ثبت میشود
-
درخواست ابطال معمولاً بین ۱ تا ۳ روز کاری بعد تسویه میشود
-
قیمت NAV صدور و ابطال بر اساس NAV همان روز یا روز بعد محاسبه میشود
در روزهای تعطیل:
-
هیچ عملاً صدور یا ابطالی انجام نمیشود
-
درخواستها ثبت شده و به اولین روز کاری منتقل میشود
-
قیمت NAV برابر با NAV روز بعد از تعطیلات است
این موضوع میتواند روی تصمیمگیری سرمایهگذار اثر بگذارد. اگر قرار باشد چند روز تعطیل پیش رو باشد، بهتر است صدور یا ابطال قبل از تعطیلات انجام شود تا سود روزهای تعطیل از دست نرود یا تأخیر در نقد شوندگی ایجاد نشود.
۴. تأثیر تعطیلی بانکها و بورس بر سود صندوقها
تعطیلی بانکها باعث توقف سود بانکی نمیشود. سپردههای صندوق بهصورت روزشمار سود تولید میکنند، حتی زمانی که عملیات بانکی تعطیل باشد.
تعطیلی بورس نیز تأثیر مستقیمی بر سود صندوقهای درآمد ثابت ندارد، چون:
-
بخش عمده دارایی صندوق اوراق بدهی است
-
اوراق بدهی طبق نرخ تنزیل روزشمار سود دارند
-
معاملات جدید انجام نمیشود اما سود توقف ندارد
به همین دلیل سود واقعی صندوق در تعطیلات ثابت میماند، حتی اگر حجم معاملات در بازار صفر باشد.
۵. جدول مقایسه عملکرد صندوقهای درآمد ثابت در روزهای کاری و تعطیل
در جدول زیر، مهمترین تفاوتهای عملیاتی و سوددهی صندوقها را مشاهده میکنید:
| موضوع | روزهای کاری | روزهای تعطیل |
|---|---|---|
| محاسبه سود | انجام میشود | انجام میشود |
| انتشار NAV | انجام میشود | انجام نمیشود |
| صدور/ابطال | فعال | غیرفعال |
| سود بانکی | روزشمار | روزشمار |
| معاملات اوراق | فعال | غیرفعال |
| اثر روی NAV | روزانه قابل مشاهده | تجمیع و نمایش پس از تعطیلات |
| نقد شوندگی | سریعتر | فقط ثبت درخواست، انجام در روز کاری |
بهترین استراتژی سرمایهگذاری در صندوقهای درآمد ثابت در روزهای تعطیل
روزهای تعطیل معمولاً زمانهایی هستند که معاملات بازارهای مالی متوقف میشود و بسیاری از سرمایهگذاران نمیدانند بهترین تصمیم برای داراییهایشان چیست. اما در مورد صندوقهای درآمد ثابت شرایط کاملاً متفاوت است. در این صندوقها، به دلیل وجود داراییهایی مانند اوراق بدهی و سپردههای بانکی، سود روزانه بدون وقفه محاسبه میشود. به همین دلیل انتخاب یک استراتژی مناسب پیش از ورود به روزهای تعطیل میتواند بازدهی سرمایه را به شکل چشمگیری بهبود دهد.
۱. خرید واحدهای صندوق پیش از شروع تعطیلات
یکی از بهترین روشها برای بهرهبردن از شرایط تعطیلات این است که چند روز قبل از آغاز تعطیلات، واحدهای جدید صندوق خریداری شود. دلیل این موضوع ساده است: سود صندوق درآمد ثابت حتی در تعطیلات نیز محاسبه میشود و شما بدون انجام هیچ معاملهای، بازدهی روزانه دریافت میکنید. بنابراین، ورود به صندوق قبل از تعطیلات باعث میشود چند روز سود پشتسر هم و بدون ریسک به دارایی شما اضافه شود.
۲. نگهداری واحدها در طول تعطیلات
بعد از خرید، بهترین تصمیم این است که واحدهای صندوق را در تمام روزهای تعطیل بدون تغییر نگه دارید. معمولاً بازار سهام در تعطیلات بسته است و ریسک نوساناتی که در بازارهای پرریسک وجود دارد کاملاً صفر میشود. از طرفی، چون صندوقهای درآمد ثابت بهطور روزانه بازدهی دارند، دارایی شما حتی در روزهایی که بازار بسته است در حال رشد خواهد بود. این موضوع در بلندمدت کمک میکند بازده تجمیعی بالاتری داشته باشید.
۳. پرهیز از درخواست ابطال در روزهای قبل از تعطیلات
یکی از اشتباهات رایج، ثبت درخواست ابطال درست قبل از تعطیلات است. این کار، علاوه بر اینکه باعث از دست رفتن سود روزهای تعطیل میشود، زمان نقد شدن پول را نیز عقب میاندازد. بهتر است اگر قصد برداشت دارید، این کار را در حداقل چند روز قبل از تعطیلات انجام دهید تا فرصت کافی برای تسویه نقدی وجود داشته باشد.
۴. استفاده از فرصت نمایش جهش NAV پس از تعطیلات
بعد از اتمام تعطیلات، NAV صندوق رشد چندروزه را یکجا نشان میدهد. اگر استراتژی شما نگهداری میانمدت باشد، این جهش کوچک اما تضمینی میتواند اثر مثبتی بر بازدهی کلی شما داشته باشد. این رشد ناشی از سود صندوق درآمد ثابت در تعطیلات است و برای سرمایهگذاران کمریسک اهمیت زیادی دارد.
جمعبندی
سود صندوق درآمد ثابت حتی در روزهای تعطیل نیز بدون وقفه محاسبه میشود، زیرا داراییهای درآمدزای صندوقها مانند اوراق بدهی و سپردههای بانکی بهطور روزانه سودآور هستند.
تنها تفاوت این است که در روزهای تعطیل NAV منتشر نمیشود و در اولین روز کاری بعد از تعطیلات رشد چند روزه NAV یکجا مشاهده میشود.
بهطور کلی، صندوقهای درآمد ثابت و تعطیلات رابطهای ساده اما مهم دارند:
سود قطع نمیشود، فقط انتشار و عملیات اجرایی متوقف میشود.
بنابراین، سرمایهگذاری در این صندوقها در ایام تعطیل میتواند برای افرادی که به دنبال سود روزشمار و بدون ریسک هستند بسیار مناسب باشد.
سؤال متداول
آیا سود صندوق درآمد ثابت روزشمار است؟
بله، سود آنها روزشمار است و تعطیل رسمی تأثیری روی سودسازی ندارد.
چرا NAV صندوقها بعد از تعطیلات افزایش یکباره دارد؟
چون NAV روزهای تعطیل نمایش داده نمیشود و سود چند روز یکجا ثبت میشود.
آیا میتوان در تعطیلات واحد صندوق خرید یا فروش کرد؟
معمولاً خیر. درخواست شما ثبت میشود و در اولین روز کاری انجام میگیرد.
آیا تعطیلی بورس باعث توقف سود صندوق میشود؟
خیر. چون اوراق بدهی حتی در تعطیلات هم سود روزانه دارند.
بهترین زمان برای خرید صندوق قبل از تعطیلات کی است؟
یک یا دو روز قبل از شروع تعطیلات تا سود تمام روزهای تعطیل برای شما محاسبه شود.
